|
چکیده
در وبفارسی
خبری مبنی بر خلق موجودی غیر طبیعی به نام ژنپتس (جن پتس، Genpets)
با روش دستکاری ژنتیکی منتشر گشت که بعضا به آدرس وبسایت شرکت سازنده و
عکس آن مخلوق هم مستند شده بود. اما نتیجه این بررسی نشان داد که چنین چیزی
واقعیت ندارد. کل موضوع ”حقهای سرگرمکننده“ بودهاست که یک هنرمند با
ساخت تعدادی عروسک و برپایی یک وبسایت به ظاهر حرفهای، ولی با محتوای غیر
واقعی، موفق شده نمایشگاههای مختلفی در موزهها و گالریهای هنری نقاط
مختلف دنیا برپا کند. متاسفانه در وبفارسی به حقهای بودن موضوع هیچ
اشارهای نشده بود و حتی بعضی از سایتهای رسمی و ویراستاری شده فارسی هم
از گزند این شوخی در امان نماندند و گول خوردند.
این مطالعه موردی نشان داد
که نباید به صحت محتوای موجود در اینترنت چشم بسته اعتماد کرد.
1.
مقدمه
1. 1.
در طي حدود 2 هفته
قبل در وب فارسی متن خبری بارها دست به دست شد که خبر از خلق موجودی زنده
یا حیوانی ژنتيکي
به نام تجاري
ژنپتس (یا آنگونه که نوشته شده بود: جنپتس) ميداد.
1. 2.
در صحت و ماهيت موضوع
شک
ایجاد شد؛ در
حالي که هنوز بسياري به مخالفت با تحقيقات علمی شبيهسازي ژنتیکی
ميپردازند،
چگونه
اجازه ساخت چنين موجودي داده شده است؟ پس فرض بر اين گرفته شد که کل موضوع
شوخي يا دروغ است.
1. 3.
پس از جستجو در وب،
معلوم شد که اين موضوع، يک حقه و شوخي سرگرمکننده بوده، اما بسیار
استادانه طراحي و اجرا شده است.
1. 4.
آنچه که در
وب فارسی منتشر میشد، به طور خلاصه شامل این موارد میشد:
1. 4. 1.
شركت
Bio-Genica
جانداری موسوم به (Genpets)
را به کمک علم مهندسی ژنتیک با ترکیب
DNAهای
خرگوش، شامپانزه و خوک خلق کرده است كه نمونه آنها در طبیعت وجود ندارد.
1. 4. 2.
این موجود زنده
طوری ساخته شده که حرکات محدودی داشته باشد.
1. 4. 3.
قد آن حدود 20
سانتیمتر و قطرش 7 سانتیمتر است و جثه آن از این بزرگتر نمیشود.
1. 4. 4.
مانند دیگر حیوانات
دارای خون، عضله و استخوان است. اگر قسمتی از بدن آن بریده شود، خونریزی
میكند، و در صورت عدم مراقبت جان خواهند باخت.
1. 4. 5.
کاملاً درد را
احساس میکند.
1. 4. 6.
نمیتواند اصوات
بلند تولید کند.
1. 4. 7.
این موجود با القای
خواب زمستانی در جعبهای پلاستیکی به صورت بستهبندی شده نگهداری و فروخته
میشود. البته در همین حالت هم کاملا زنده است، و از سوراخهایی که بر روی
پلاستیک بستهبندی قرار دارد تنفس میکند.
1. 4. 8.
بستهبندی موجود
دارای نشانگر ضربان قلب و نشانگر عمر موجود است. لوله ویژه تغذیه نیز به آن
متصل است.
1. 4. 9.
موجود پس از خروج
از جعبه ظرف 20 دقیقه بیدار شده و چشمهایش را باز میکند.
1. 4. 10.
جنپتس رشد کامل
خود را داخل بسته انجام میدهد و میزان عمرش بسته به نوع آن از یک تا سه سال
متفاوت است.
2.
روش
2. 1.
اولین و
دومین مورد
جستجو در
Google
وبسایت رسمی شرکت
Bio-Genica
را نشان
میداد
(www.genpets.com).
در صفحات مختلف این وبسایت اطلاعاتی درج شده بود که تقریبا همان مطالبی را
که در وب فارسی موجود بود و ذکر آن قبلا رفت، بیان میکرد.
2. 2.
سومین مورد
جستجو در Google
لینکی به دانشنامه آزاد ویکیپدیا بود (http://en.wikipedia.org/wiki/Genpet).
ترجمه آزاد قسمتی از محتوای درج شده در ویکیپدیا به اضافه مقداری مطالب از
سایتهای دیگر که در مرجع ذکر شده است، به
این قرار
است:
«ژنپتس»
اثری هنری است که توسط
Adam Brandejs،
طراح و هنرمند متولد 1982 و فارغالتحصیل کالج هنر و طراحی تورنتو ی
کانادا خلق گشته، و به عنوان حقهای سرگرمکننده در نظر گرفته میشود.
این پروژه در گالریهای هنری متعددی در کانادا و اروپا به نمایش
درآمده و توجه رسانهها را نیز جلب کرده است.
مخلوق،
عروسکی ساخته شده از لاتکس، پلاستیک، و سیستمی رباتمانند جهت
شبیهسازی حرکات تنفسی، میباشد. ژنپتس شبیه موجود انساننمای کوچک و
بدون مو به نظر میرسد. سعیشده است که این عروسک، موجودی زنده و دارای
حیاتِ در حال کمون نشان داده شود، که محصول مهندسی زیستی است و به
عنوان حیوان خانگی خریداری میشود. بستهبندی آن نشان میدهد که خریدار
حق انتخاب رنگ برای شخصیتهای مختلف و سطح فعالیت آن را دارد. خودِ
عروسک، بستهبندی آن، و همچنین وبسایت فریبآمیز آن که ظاهری کاملا
حرفهای دارد، چنان واقعی مینماید که غالبا
بازدیدکنند گول میخورد.
در سال
2006، ژنپتس در
وبلاگ «موزهی
حقهها» واقع در سندیگو ی کالیفرنیا ، در برنامه خبری شبکه جهانی
بیبیسی به نام «کلیک»،
در «تایمز» انگلیس و «نیویورک
تایمز» آمریکا و نیز شبکه تلوزیونی «G4Tech»
به نمایش درآمد.
تمام کار
ساخت عروسکها و بستهبندی آنها
به صورت دستساز توسط
Adam Brandejs
انجام شده است؛ رنگآمیزی ژنپتس با کمکCrystal
Pallister
که
گریمور است صورت پذیرفته. همکار دیگری هم آنها را در برنامهریزی
مدارهای الکترنیکی شبیهسازی کننده تنفس یاری داد. تصاویر به نمایش
درآمده، 19 بسته ژنپتس را در نمایشگاههای
هنری نشان میدهد که در
چندین گالری هنرهای زیبا و موزههای آمریکای شمالی و کانادا به
نمایش در آمده است.
2.
3.
در آدرس
http://www.brandejs.ca/portfolio/Genpets/What
نوشتهای به قلم
Adam Brandejs
موجود میباشد که نحوهی انجام کار را توضیح داده است، و
شامل مواد و ابزار استفاده شده (از لاستیک لاتکس و فول و پلاستیک و آهن و
مدارهای الکترونیکی و الکتروموتور و رنگ و لوازم آرایش گرفته تا انواع
نرمافزارهای طراحی مثل
3DS MAX
و Photoshop)
و فرآیند ساخت، مثل نحوهی قالبگیری،
میشود. همچنین بحث فلسفی کوتاهی هم
آورده شده است.
2. 4.
سپس عبارت
«جن پتس» را
به فارسی در
Goggle
جستجو
شد. نتیجه جستجو 60 مورد یافته بود. تمامی موارد، از این حقه، کلک خورده
بودند و آن را به صورت یک واقعیت و حقیقت معرفی کرده بودند: از جمله سایت
خبری
برنا نیوز که در تاریخ
30/3/1387
با آب و تاب و عکس مطلب را بیان کرده بود. یا سایت
رسمی بهزاد بلور که تهیه کننده برنامههای تفریحی به زبان فارسی در
بیبیسی است (هر چند بعدا در اظهارنظرها توضیحاتی اضافه شد مبنی بر
اینکه اصل مطلب یک حقه بوده است). همچنین در یک
فروم فارسیزبان علیرغم اینکه مطالب ویکیپدیا به زبان انگلیسی عینا
کپی شده بود، نوشتههای فارسی بیانگر این بود که موضوع یک حقیقت و واقعیت
است. بقیهی سایتهای فارسیزبان نیز
همین وضع
را داشتند.
3.
بحث و
نتیجهگیری
3. 1.
با شک کردن نسبت به
صحت یک مطلب، و کمی جستجو،
معلوم شد
که کل موضوع به صورت یک حقهی هنرمندانه طراحی و اجرا شده است. در وبفارسی
اما، متاسفانه، این موضوع یک مطلب کاملا علمی و فنآوریای کاملا پیشرفته
در نظر گرفته شد و با دست به دست شدن، به سرعت انتشار یافت؛ در حالی که هیچ
توجهی به غیرعلمی بودن موضوع نشد و، آگاهانه یا ناآگاهانه، توضیحاتی که در
مورد این کار توسط طراح آن داده شده بود حذف شد. تاسف بیشتر به خاطر اینکه
حتی بعضی از سایتهایی که ظاهرا نظارتی بر محتوایشان صورت میگیرد، مثل
سایتهای رسمی و خبری، از گزند این آسیب و خطا در امان نبودهاند.
3. 2.
انتظار میرود
سایتهایی که رسمی هستند و ارگان سازمان یا خبرگزاریای میباشند و یا
مطالبشان را پس از بررسی و ویرایش منتشر میکنند، نسبت به محتوایی که
انتشار میدهند، بیش از پیش هوشیار باشند و مسوولانهتر عمل کنند.
3. 3.
یکی از خطرات استفاده از محتوای موجود در اینترنت، وجود مطالبی
با ظاهر کاملا علمی
است که خواننده را گمراه میسازد.
این مطالعه موردی به وضوح نشان میدهد که
هرگز نباید به صحت محتوای موجود در اینترنت چشم بسته اعتماد کرد.
مراجع منتخب
لینکهای
داخل متن (همگی رویت
شده به تاریخ 20 تیر 1387)
www.genpets.com
رویت شده به تاریخ 20 تیر 1387
en.wikipedia.org/wiki/Genpet
رویت شده به تاریخ 20 تیر 1387
http://www.snopes.com/critters/crusader/genpets.asp
رویت شده به تاریخ 20 تیر 1387
http://www.gushmagazine.com/article/genpets-pets-of-the-future/
رویت
شده به تاریخ 20 تیر 1387
|
